Kuzeydoğu Romanya’daki Stăuceni-“Holm” adlı antik yerleşimde kazı çalışması yapan arkeologlar, yaklaşık 6 bin yıl öncesine tarihlenen 350 metrekare büyüklüğünde devasa bir yapı ortaya çıkardı. Keşfedilen yapının, bölgede fiziksel olarak kazılmış nadir büyük ölçekli yapılardan biri olduğu açıklandı. Araştırmacılar yeni bulguların, Doğu Avrupa’nın büyük ve planlı yerleşimleriyle bilinen Cucuteni-Tripoli kültürü (MÖ 5000–3500) hakkında daha fazla bilgi sunmasını umuyor.
Araştırmacılar Tripoli kültürünü uzun yıllardır inceliyor ancak yerleşimlerin sosyal yapısına dair hala birçok soru işareti bulunuyor. Çünkü yerleşim yerlerinde saraylar, zengin elit mezarlar bulunmadı, değerli metaller ise oldukça nadir. Binlerce insanın bir arada yaşadığı bu şehirlerde evlerin çoğu birbirine oldukça benziyor.
Tripoli kültürüne ait sosyal yapıyı daha iyi anlamak için Romanya ve Almanya’dan araştırmacılar, 2023 ve 2024 yıllarında iki büyük kazı gerçekleştirdi. Bulgularını PLOS One dergisinde yayınladılar.
Kazıya başlamadan önce araştırmacılar, yerleşimin planını çıkarmak için jeomanyetik taramalar yaptı. Taramalarda çok sayıda normal konut alanı tespit edildi ancak bunlardan biri büyüklüğü ve yerleşimin hendeğinin hemen arkasındaki konumuyla dikkat çekti.
Yüzeydeki buluntular temizlenerek alanın tarihlendirilmesi ve kullanım şekli anlaşıldıktan sonra kazıya başlandı. Kazılar sırasında yapının temel kalıntıları ve zeminine ulaşıldı.
Kazı, yapıyı taşıyan direklerin yer aldığı çukurları içeren bir temel hendeğini ortaya çıkardı. Ayrıca kalın bir kil zemin bulundu. Ancak çevredeki küçük evlerin aksine, bu yapıda depolama çukurları veya ocaklar gibi gündelik yaşam unsurlarına çok az rastlandı.
Ortak kullanım alanı
Araştırma ekibinin mevcut hipotezine göre keşfedilen yapı, bir toplantı salonu ya da kamusal bir yönetim merkezi olarak kullanılmış olabilir. Yerleşimin girişine yakın konumu, yapının görünür olmasının istendiğini ve önemli bir işlev taşıdığını düşündürüyor.
Araştırmacılar, bu tür büyük yapıların Tripoli yerleşimlerinde düzenli olarak görüldüğünü ve bu nedenle yerleşimlerin yönetim biçimiyle ilişkili olabileceğini belirtiyor.
Yapının yalnızca bir kısmı kazılmış durumda olduğu için sonuçlar henüz kesin değil. Gelecekte yapılacak çalışmalar, yapının gerçek işlevini ve bu antik kültürün toplumsal yapısını daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir.
Kaynak: PLOS One