Bursa’da Şükrü Şankaya Anadolu Lisesinden 6 öğrenci uzayda yapılacak biyoloji deneylerini sanal ortamda simüle edebilen yapay zeka destekli yazılım geliştirdi. NASA’nın düzenlediği NASA Space Apps Challenge yarışması kapsamında geliştirilen model, uzay ortamında gerçekleştirilecek biyoloji deneylerinin olası sonuçlarını sanal ortamda kısa sürede hesaplayabiliyor. Böylece bilim insanları, deneyleri gerçekten uzayda yapmadan önce bilgisayar üzerinden test ederek zaman, maliyet ve risk açısından önemli avantajlar elde edebiliyor.
Uzay ortamında yapılan biyoloji deneyleri, mikro yerçekimi yani “ağırlıksızlık” koşulları nedeniyle Dünya’daki deneylerden farklı sonuçlar verebiliyor. Hücrelerin büyüme hızı, bakteri çoğalması, protein üretimi ve genetik tepkiler gibi birçok biyolojik süreç uzayda değişkenlik gösterebiliyor. Geliştirilen yapay zeka modeli, geçmiş bilimsel verileri analiz ederek bu süreçlerin nasıl etkilenebileceğine dair tahminler üretiyor ve deneylerin sanal bir kopyasını oluşturuyor.
Sistem, büyük veri analizi ve makine öğrenmesi yöntemlerini kullanarak binlerce bilimsel makaleden elde edilen bilgileri karşılaştırabiliyor. Bu sayede araştırmacılar, farklı deney senaryolarının olası sonuçlarını kısa sürede değerlendirebiliyor ve en uygun araştırma planını oluşturabiliyor.
ChatGPT gibi özelliklere sahip
Model içerisinde yer alan özel arama motoru ise biyoloji alanındaki akademik yayınlara hızlı erişim sağlıyor. Kullanıcılar, belirli bir konu başlığını aradığında yapay zeka ilgili makaleleri tarayarak özet bilgi sunabiliyor. Böylece bilim insanlarının literatür taraması için harcadığı zamanın azaltılması hedefleniyor.
Konuyla ilgili Yusuf Kaan Mutlu “Geliştirdiğimiz yapay zeka, ChatGPT ve DeepSeek gibi günümüzde kullanılan modellere benziyor. Video ve görsel oluşturabiliyor, ayrıca araştırma yapan kişilerin bilimsel makaleleri inceleyerek bilgiye daha hızlı ulaşmasına yardımcı oluyor. NASA’nın bilimsel kaynaklarını kullandığı için güvenilir sonuçlar sunuyor.” diyerek geliştirdikleri modelin sadece bununla sınırlı kalmadığını birden fazla işleve sahip olduğunu ifade ediyor.
Geliştirilen yazılımın önemli özelliklerinden biri de internet olmadan çalışabilmesi. Küçük boyutlu olduğu için farklı laboratuvar ortamlarında kullanılabiliyor. Yarışmada bin 33 takım arasından birincilik elde eden ekip, geliştirdikleri yapay zeka modeli üzerinde çalışmalarını sürdürerek sistemi daha da geliştirmeyi hedefliyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı