Araştırmacılar, “ruj sarmaşığı” olarak bilinen bitki grubuna bir türün nasıl şekil aldığının hikayesini ortaya çıkardı. Normalde parlak kırmızı ve uzun tüp şeklinde çiçeklere sahip olan ruj sarmaşıkları, uzun gagalı güneş kuşlarını kendine çekiyor. Ancak Aeschynanthus acuminatus adlı tür, bu klasik görünümü terk etmiş durumda. Çiçekleri daha kısa, daha geniş ve yeşilimsi sarı renkte. Araştırma, 27 Ocak 2026’da New Phytologist dergisinde yayınlandı.
Chicago Üniversitesi ve Field Museum’dan botanikçiler, bu farklı çiçek yapısının nasıl ortaya çıktığını anlamak için Güneydoğu Asya ve Tayvan’daki yüzlerce bitkiyi inceledi. Kamera tuzaklarıyla kuş ziyaretlerini kaydeden ekip, Tayvan’da güneş kuşları bulunmadığı için bu bitkinin daha kısa gagalı, “genelci” kuş türleri tarafından tozlaştırıldığını belirledi.
Uzun yıllardır kabul gören Grant-Stebbins modeline göre, bitkiler yeni bir bölgeye yayılıp eski tozlaştırıcılarını kaybettiğinde yeni türlere ayrılıyor. Ancak DNA analizleri bu sefer farklı bir tablo ortaya koydu. Araştırmacılar, A. acuminatus’un önce ana karada evrimleştiğini, daha sonra Tayvan’a yayıldığını gösterdi. Yani çiçek şeklindeki değişim, normalde bu bitkileri tozlaştıran uzun gagalı tropikal kuşlar (güneş kuşları) hala bölgede bulunurken gerçekleşmişti.
Çalışmanın baş yazarı Jing-Yi Lu’ya göre bu bulgu, bitkilerin her zaman yeni ortamlara gittikten sonra değişmediğini gösteriyor. Bazı durumlarda aynı bölgede, mevcut tozlaştırıcılar varken bile evrimsel dönüşümler yaşanabiliyor.
Araştırmacılar şimdi şu soruya yanıt arıyor: Güneş kuşları hala ortadayken, bu bitki neden daha kısa gagalı kuşlara uyum sağladı? Araştırmacılara göre geçmişte çevresel koşullar değişmiş ve daha geniş bir kuş grubuyla tozlaşmak avantajlı hale gelmiş olabilir.
Çalışma, doğrudan saha gözlemlerinin ve uzun süreli alan çalışmalarının bilimsel keşiflerde hala vazgeçilmez olduğunu da ortaya koyuyor.
Kaynak: New Phytologist