Avusturya’da yapılan yeni bir çalışmaya göre, bir ineğin aletleri kullanabildiği ilk kez belgelendi. Current Biology dergisinde yayınlanan çalışma, şimdiye dek sığırların bilişsel yeteneklerinin hafife alınmış olabileceğini öne sürüyor.
Phys.org’a göre, makalenin yazarlarından, Viyana Veterinerlik Üniversitesinden bilişsel biyolog Alice Auersperg, “Bulgular, çiftlik hayvanlarının zekasına dair varsayımların, gerçek bilişsel sınırlardan ziyade gözlem eksikliklerini yansıtabileceğini vurguluyor.” şeklinde konuştu.
Hayvanın sahibi Witgar Wiegele’ın açıklamasına göre, montofon cinsi (Brown Swiss cattle) Veronika, et veya süt için kullanılmıyor, sahibi tarafından ailenin bir parçası olarak görüyor. Wiegele, en az 10 yıl önce Veronika’nın ara sıra çubukları alarak kendini kaşıdığını fark ettiğini belirtti. Ardından bu davranışı videoya kaydetti ve araştırmacılarla paylaştı.
Makale yazarı Auersperg, “Görüntüleri gördüğümde, bunun tesadüfi olmadığını anladım. Bu, bir türde anlamlı bir alet kullanımı örneğiydi.” diyor.
Ardından, Auersperg ve meslektaşı, Viyana Veterinerlik Üniversitesinde doktora sonrası araştırmacı Antonio Osuna-Mascaró, Veronika ile tanışmak ve sistematik davranış testleri yapmak için yola çıktılar.
Kontrollü deneylerde yere bir fırça koydular. Araştırmacılar Veronika’nın hangi ucunu seçtiğini ve vücudunun hangi bölgesini hedeflediğini kaydetti. Tekrarlanan deneyler boyunca, ineğin seçimlerinin tutarlı olduğunu ve hedeflediği vücut bölgeleri için işlevsel açıdan uygun olduğunu gözlemlediler.
Osuna-Mascaró, “Veronika sadece kendini kaşımak için bir nesne kullanmıyor. Aynı aletin farklı bölümlerini farklı amaçlar için kullanıyor ve aletin işlevine ve vücut bölgesine bağlı olarak farklı teknikler uyguluyor.” sözleriyle bulguları açıkladı.
Araştırmacılar, Veronika’nın vücudunun geniş ve sert bölgelerini (sırtı gibi) kaşırken genellikle yer fırçasının kıllı ucunu tercih ettiğini keşfetti. Ancak vücudunun alt kısmındaki daha yumuşak ve hassas bölgeleri hedeflediğinde sopa kısmını kullandı. Üstelik hayvan, aleti nasıl kullandığını da ayarlıyordu. Araştırmacılara göre, Veronika’nın üst vücut kaşıması geniş ve güçlü hareketlere sahipken, alt vücut kaşıması daha yavaş, daha dikkatli ve yüksek kontrollüydü.
Bir ineğin alet kullandığını gösterebilir mi?
Alet kullanımı, bir amaca mekanik yollarla ulaşmak için harici bir nesnenin manipüle edilmesi olarak tanımlanıyor. Araştırmacılar, Veronika’nın davranışının bu tanımı karşıladığını ve hatta adım öteye giderek bunu esnek, çok amaçlı alet kullanımı olarak tanımladıklarını belirtiyor. Bu, aynı nesnenin farklı özelliklerinin, farklı işlevsel sonuçlara ulaşmak için kullanılması anlamına geliyor.
Bu tür çok amaçlı alet kullanımı son derece nadir ve insanlar dışında daha önce ikna edici bir şekilde sadece şempanzelerde belgelendi. Osuna-Mascaró, hayvanın kendi vücudunda alet kullandığı için bunun, genellikle harici nesnelere yönelik alet kullanımından daha az karmaşık kabul edilen, egosantrik bir alet kullanımı biçimini temsil ettiğini söylüyor.
Bulgular, sığırlarda belgelenmiş ilk alet kullanımı vakasını ve bu türde esnek, çok amaçlı alet kullanımının ilk kanıtını temsil ediyor. Ayrıca, bu kapasiteye sahip olduğu bilinen hayvanların taksonomik yelpazesini genişletiyor.
Araştırmacılar, Veronika’nın yaşam koşullarının bu davranışın ortaya çıkmasında önemli bir rol oynamış olabileceğini belirtiyor. Çoğu inek onun yaşına ulaşmadan ölüyor ve birçoğu açık, karmaşık ortamlarda yaşamıyor, çeşitli manipüle edilebilir nesnelerle etkileşim kurma fırsatı bulamıyor. Veronika’nın ise uzun bir ömre sahip olması, insanlarla günlük teması ve zengin fiziksel ortama erişimi muhtemelen keşifçi ve yenilikçi davranış için uygun koşullar oluşturdu.
Kaynak: Current Biology