İzmir’de girişimci Aleyna Yıldız ve ekibi tarafından geliştirilen elektrokimyasal biyosensör, kan, idrar ve tükürük gibi örneklerden kötü huylu beyin tümörü glioblastomayı dakikalar içinde belirleyebiliyor. Dokuz Eylül Üniversitesi mezunu Yıldız, DEPARK bünyesinde kurduğu şirketle yerli sağlık biyoteknolojisi alanında çalışmalar yürütüyor.
Glioblastoma, hızlı büyüyen ve erken teşhisi zor olan beyin tümörlerinden biri olarak biliniyor. Hastalığın tanısı genellikle MR görüntüleme, radyolojik analizler ve bazı durumlarda cerrahi biyopsiyle konuluyor. Ancak bu süreçler hem zaman alıyor hem de hastalar için zorlayıcı olabiliyor. Araştırmacılar, geliştirdikleri biyosensör sayesinde haftalar sürebilen bu klinik süreçlerin yaklaşık iki dakika içinde ön analiz seviyesinde tamamlanabildiğini belirtiyor.
Sistem, bükülebilir ve giyilebilir özellikte plastik bir yüzey üzerine kurulu mikro devre benzeri bir yapıdan oluşuyor. Sensörün elektrot kısmında, kanser hücrelerine özgü biyomolekülleri tanıyabilen özel bir algılama tabakası bulunuyor. Hastadan alınan kan, tükürük, idrar ya da beyin-omurilik sıvısı gibi numuneler bu yüzeye temas ettiğinde, hücrelere ait biyokimyasal değişimler elektriksel sinyallere dönüşüyor.
Bu sinyaller potansiyostat adlı bir cihazla ölçülüyor. Potansiyostat, numune içindeki elektrik akımındaki çok küçük değişimleri ölçerek sensörün yüzeyinde gerçekleşen reaksiyonları analiz ediyor. Ortaya çıkan veriler yaklaşık iki dakika içinde bilgisayara aktarılıyor ve yazılım aracılığıyla grafiksel olarak görüntüleniyor. Son aşamada ise laboratuvar uzmanları verileri yorumlayarak klinik değerlendirme yapıyor.
Hastanelerde kullanılacak
Araştırmacılara göre geliştirilen sensör sadece tümörün olup olmadığını göstermiyor; glioblastomanın farklı türlerini de ayırt edebiliyor. Bu sayede hastaya uygulanacak tedavi yönteminin daha doğru belirlenmesi mümkün olabilir. Ayrıca kemoterapi veya ilaç tedavisi sırasında hastalığın nasıl ilerlediğini takip etmek için de bu sensörden yararlanılabileceği belirtiliyor.
Aleyna Yıldız, özellikle hızlı ilerleyen beyin tümörlerinde erken teşhisin çok önemli olduğunu vurgulayarak, geliştirdikleri teknolojinin hem hızlı bir ön tarama aracı hem de tedavi sürecini takip etmeye yardımcı bir sistem olarak kullanılmasını hedeflediklerini belirtti. Patent başvurusu yapılan biyosensörün, insan deneyleri tamamlandıktan sonra hastanelerde kullanılmaya başlanması planlanıyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı