Sivas Bilim ve Sanat Merkezi öğrencileri Yusuf Boyraz, Buğlem Alban ve Duru Sirer, arıcılıkla uğraşan amcasının yaşadığı eşek arısı saldırıları ve varroa paraziti sorunlarından yola çıkarak yapay zeka destekli akıllı kovan sistemi geliştirdi. Proje, zararlı türleri erken tespit ederek arıları korumayı ve bal üretimini artırmayı hedefliyor.
Kovan girişine yerleştirilen kamera sistemi, görüntüleri analiz eden yapay zeka destekli bir yazılımla çalışıyor. Ekip, bal arısı ile eşek arısı arasındaki boyut, kanat yapısı, hareket hızı ve vücut şekli gibi farkları örnek görüntülerle sisteme öğretti. Yüzlerce arı fotoğrafı etiketlenerek yapay zekanın doğru ayırt etmesi sağlandı. Sistem zararlı bir tür tespit ettiğinde ise hava motoru otomatik olarak devreye girerek eşek arılarını kovandan uzaklaştırıyor.
Projede kullanılan yapay zeka sistemi, görüntüleri anlık olarak analiz edebilen bir altyapıyla tasarlandı. Bu sayede veriler internete gönderilmeden doğrudan cihazın kendi işlemcisi üzerinde inceleniyor ve gecikme en aza indiriliyor. Böylece kovan girişinde saniyenin çok küçük bir bölümünde karar alınarak savunma sistemi hızlıca devreye girebiliyor.
Araştırmalara göre eşek arısı saldırıları arı kolonilerinde strese neden olup bal üretimini düşürebiliyor; geliştirilen sistemin ise bu baskıyı azaltarak kovan sağlığını desteklemesi hedefleniyor.
Varroa destructor adı verilen parazit akar, bal arılarının bağışıklığını zayıflatıp virüslerin yayılmasına neden olabiliyor. Dünya genelinde arıcılık için en büyük biyolojik tehditlerden biri olarak görülüyor ve birçok kovan kaybının başlıca sebepleri arasında yer alıyor. Öğrencilerin geliştirdiği akıllı kovan sistemi ise zararlı türleri erken fark ederek arıların daha az stres yaşamasını ve koloninin korunmasını hedefliyor.
Güneş enerjisiyle çalışabilecek
Ekip, geliştirdikleri sistemin enerji ihtiyacını güneş panelleriyle karşılamayı planlıyor. Düşük enerji tüketen kamera ve verimli işlemci kullanımı sayesinde sistemin uzun süre kesintisiz çalışması hedefleniyor. Bu sayede elektrik altyapısının olmadığı kırsal bölgelerde bile arıcılar teknolojiyi rahatlıkla kullanabilecek.
Gençler projeyi sadece bir yarışma çalışması olarak bırakmayı düşünmeyerek sensörlerin hassasiyetini artırmayı, yapay zekayı daha fazla veriyle geliştirmeyi ve kovanın sıcaklık ile nem gibi değerlerini ölçebilen yeni modüller eklemeyi planlıyorlar. İlerleyen süreçte sistemi gerçek arıcılık ortamlarında uzun süre test ederek sahada kullanılabilir hale getirmeyi hedefliyorlar.
Kaynak: Anadolu Ajansı