İki dilli ailelerde yürütülen yeni bir çalışma, anne ile çocuğun birlikte oyun oynarken beyin aktivitelerinin kullandıkları dile bağlı olmadan uyumlandığını ortaya koyuyor. Araştırma, Nottingham Üniversitesi bünyesinde gerçekleştirildi ve sonuçları 18 Şubat 2026’da Frontiers in Cognition dergisinde yayınlandı.
Çalışmaya Birleşik Krallık’ta yaşayan 15 iki dilli anne-çocuk çifti katıldı. Çocuklar 3 ila 4 yaş arasındaydı ve doğumdan itibaren iki dille büyütülmüştü. Annelerin ana dili İngilizce değildi; ancak İngilizce yeterlilikleri Avrupa Ortak Dil Çerçevesi’ne göre C1 ya da C2 düzeyindeydi. Araştırmacılar, sosyal etkileşim sırasında iki beynin zaman içinde eşzamanlı aktivite göstermesi olarak tanımlanan “nöral senkroni”yi ölçmeyi hedefledi.
Deney sürecinde anne ve çocuklar laboratuvarda bir masa etrafında oyuncaklarla oyun oynadı. Beyin aktiviteleri, fonksiyonel yakın kızılötesi spektroskopi (fNIRS) yöntemiyle aynı anda kaydedildi. Bu teknik, beyindeki kanın oksijenlenme düzeyindeki değişimleri izleyerek dolaylı olarak nöral aktivite hakkında bilgi veriyor. Ölçümler özellikle karar verme, planlama ve duygusal düzenleme ile ilişkili prefrontal korteks ile sosyal biliş, ortak dikkat ve başkasının zihinsel durumunu anlama süreçlerinde rol oynayan temporoparietal birleşim bölgesine odaklandı.
Prefrontal kortekste güçlü senkronizasyon
Deneyde üç farklı koşul tasarlandı ve sıralama her aile için rastgele belirlendi. İlk koşulda anne ve çocuk, evde alışkın oldukları şekilde annenin ana dilinde birlikte oynadı. İkinci koşulda yalnızca İngilizce konuşarak birlikte oyun oynadılar. Üçüncü koşulda ise aralarına bir paravan yerleştirildi ve birbirleriyle konuşmadan, bağımsız biçimde oynadılar. Bu son koşul, sosyal etkileşimin olmadığı bir kontrol durumu olarak tasarlandı.
Elde edilen veriler, hem ana dilde hem de İngilizce oynanan ortak oyun sırasında anne ile çocuk arasında beyin senkronizasyonu oluştuğunu gösterdi. Bu senkronizasyon, anne ve bebeğin arasına paravan konan oyun koşuluna kıyasla daha yüksekti. Özellikle prefrontal kortekste daha güçlü bir eşzamanlılık gözlendi. Temporoparietal bölgede de senkroni saptandı ancak bu etki daha sınırlıydı.
Ana dil ile ikinci dil arasında genel senkroni düzeyi bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Bu bulgu, annenin ikinci bir dili kullanmasının, çocukla kurulan beyin temelli sosyal uyumu zayıflatmadığını gösteriyor. Araştırmacılar ayrıca keşifsel analizlerde, İngilizce oyun sırasında çocuğa yönelik senkroninin bir miktar artış eğilimi gösterebileceğine dair işaretler buldu; ancak bu sonuçlar istatistiksel eşiklere ulaşmadı.
Çalışma, iki dilliliğin erken çocukluk dönemindeki bağlanma ve iletişim süreçleri açısından bir risk oluşturmadığını ortaya koyuyor. Araştırmacılara göre bulgular, gelişimsel nörobilim araştırmalarında dilsel çeşitliliğin daha fazla dikkate alınması gerektiğine işaret ediyor.
Kaynak: Frontiers