PLOS Biology’de yayınlananan araştırma, kadın yazarların makalelerinin daha uzun süre beklemede kaldığını gösteriyor. Bekleyiş, özellikle biyomedikal ve yaşam bilimleri makalelerinde görülüyor.
Nevada Üniversitesinden araştırmacılar, 1900–2024 yılları arasında yazılmış 36 binden fazla dergide yayımlanmış 7,7 milyonun üzerinde makaleyi analiz etti. Toplam 36,5 milyon kaydı içeren veri setinde, makalelerin gönderim ve kabul tarihleri arasındaki süre ölçüldü.
Bulgulara göre; baş yazarlığını bir kadının yaptığı çalışmalar, erkeklerin baş yazar olduğu çalışmalara oranla ortalama 7 gün (yüzde 7,4) daha uzun süre inceleniyor. Tüm yazarları kadın olan ekiplerde oran 9 güne (yüzde 10), hem baş hem de yazışmadan sorumlu yazarın kadın olduğu durumlarda ise 15 güne (yüzde 14,6) kadar çıkıyor. Yalnızca yazışmadan sorumlu yazarın kadın olduğu durumlarda ise bu fark 13 gün (yüzde 12,7) olarak karşımıza çıkıyor.
Makaledeki kadın yazar oranı arttıkça değerlendirme süresi de artıyor. Fark; dergi, yayın tarihi, makale uzunluğu ve yazar sayısı gibi değişkenler kontrol edildiğinde de ortadan kalkmıyor. Tek tek makalelerde fark 7–15 gün gibi görünse de, kariyer boyunca biriken etki oldukça büyük. Örneğin; 50 makale yayınlayan bir kadın araştırmacı, erkek meslektaşlarına kıyasla toplamda ortalama 350 ila 750 gün daha fazla değerlendirme ve düzeltme süreci bekliyor.
Eğilim biyomedikal ve yaşam bilimlerinin çoğunda görülüyor ancak tüm alanlarda değil. Biyofizik, moleküler biyoloji, genetik, kadın sağlığı ve hesaplamalı biyoloji gibi bazı alanlarda kadın ilk yazarlı makaleler daha kısa sürede değerlendiriliyor. Benzer şekilde bazı alanlarda kadın sorumlu yazarlı makaleler daha kısa sürede kabul ediliyor.
Daha önce farklı alanlar üzerinde araştırmalar yapıldı
Daha önce başka alanlardaki makaleler de incelenmişti. Amerikan Mikrobiyoloji Derneği’nin 15 dergisine gönderilen 79 bin 189 makalenin analizinde, kadın yazarlı makalelerin ortalama 1 ila 9 gün daha geç kabul edildiği görülüyor. Ekonomi alanındaki iki önde gelen dergide yayımlanan 4 bin 435 makaleyi inceleyen bir başka çalışma, kadın yazarlı makalelerin benzer erkek yazarlı makalelere kıyasla ortalama 3 ila 6 ay daha uzun değerlendirme sürecinden geçtiğini ortaya koyuyor.
Ekonomi ve finans alanındaki 33 dergide yayımlanan 26 bin 919 makaleyi kapsayan analizde, hakemlerin kadın yazarlı makaleleri daha uzun süre incelediği, kadın yazarların düzeltmeleri daha uzun sürede tamamladığı ve bu makalelerin daha fazla hakem turuna tabi tutulduğu belirleniyor.
Türkiye’de de durum farklı değil
Araştırma Türkiye’den araştırmalara da yer veriyor. Türkiye’deki 255 ulusal dergide yayımlanan 44 bin 371 makaleyi inceleyen araştırma ise en kısa değerlendirme süresinin tek erkek yazarlı makalelerde, en uzun sürenin ise tamamen kadın yazarlı ekiplerde olduğunu gösteriyor.
Muhasebe alanındaki üç üst düzey dergide yayımlanan 825 makalede de kadın sorumlu yazara sahip çalışmaların daha uzun sürede kabul edildiği saptanıyor. Ekonomi alanındaki 5 bin 548 makaleyi kapsayan başka bir analiz, kadın yazarlı makalelerin daha uzun sürede değerlendirildiğini ve kadınların daha fazla temsil edildiği alt alanlarda bu farkın azaldığını gösteriyor.
Araştırmanın yazarları, bunun sebebinin kadınların erkeklere kıyasla akademiden ayrılma olasılığının daha yüksek olması olabileceğini söylüyor. Yazarlara göre; kadınlar çoğu zaman çocuk bakımı ve ev içi sorumluluklar gibi toplumsal beklentiler nedeniyle kariyerlerine ayırabilecekleri daha sınırlı zamana sahip oluyor. Ayrıca ortalama olarak daha fazla ders yükü ve idari görev üstleniyorlar; bu da araştırmaya ayırabilecekleri zamanı azaltıyor.
Kaynak: PLOS Biology