Güneş, güneş rüzgarı adı verilen sürekli bir yüklü parçacık akışı yayar ve bu akış, heliyosferi oluşturur. Heliyosfer, Güneş Sistemi’ndeki cüce gezegen Plüton’un çok ötesine kadar uzanarak Güneş’i ve gezegenleri içine alan alan devasa bir baloncuk gibi düşünülebilir. Güneş, kendi oluşturduğu bu koruyucu baloncuğun (heliyosfer) içinde, Samanyolu Galaksisi’nin merkezinin yörüngesinde döner. Yani, Güneş rüzgarları tarafından oluşturulan heliyosfer, Güneş Sistemi’ni galaksiden gelen yüksek enerjili zararlı radyasyona karşı koruyan dev bir kalkan işlevi görür. Heliyosferin bittiği yerde ise yıldızlararası uzay başlar.
NASA’nın Chandra teleskobunu kullanan astronomlar, ilk kez, yabancı bir yıldızın etrafında da benzer bir koruyucu baloncuğun oluştuğunu tespit etti. HD 61005 adlı bir yıldızın kendi heliyosferine, yani bir “astrofere” sahip olduğu doğrulandı.
Yaklaşık 100 milyon yaşında olduğu tahmin edilen HD 61005, Güneş’ten çok daha genç olduğu için (Güneş’in yaşı 4,6 milyar yıl), astronomlara, ev sahibi yıldızımızın (Güneş’in) bebeklik döneminde nasıl görünmüş olabileceğine dair fikir sunuyor.
Görüntü, NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi’nden alınan X-ışını verilerinin (görseldeki mor ve beyaz kısım), Hubble Uzay Teleskobu ve Şili’deki Cerro Tololo Inter-American Gözlemevi dahil olmak üzere diğer teleskoplardan alınan kızılötesi (mavi ve beyaz) ve optik (kırmızı, yeşil ve mavi) görüntülerle birleştirilmesiyle oluşturuldu. Verilerin birleştirilmesiyle hareket halindeki bir yıldız rüzgarı baloncuğu görselleştirildi.
HD 61005 neden ‘Güve’ olarak adlandırılıyor?
Görüntünün merkezinde, parlak beyaz bir X-ışını çekirdeği bulunuyor. Çevresindeki neon moru rengindeki parıltı ise astroferin kendisi. HD 61005’in en belirgin özelliklerinden biri, arkasında bir çift kanadı andıran kama şeklinde bir toz kuyruğu olması. Yıldızın oluşumundan arta kalan bu kalıntılar, yıldız uzayda hızla ilerlerken geriye doğru sürüklenmiş ve sıra dışı şekli nedeniyle astronomlar HD 61005’e “Moth” (Güve) lakabını vermiştir.
Live Science’ın haberine göre; Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden eski fizikçi Brad Snios bir açıklamasında, “Bir güve alevin içine çekilir diye bir söz var. HD 61005 örneğinde, ‘Güve’ alevin etrafında doğduğu için alevden kolayca kaçamaz.” dedi.
Kütle ve sıcaklık olarak Güneş’e benzese de, HD 61005 çok daha genç ve daha aktif. Yıldız rüzgarlarının, Güneş’in şu an yaydığı rüzgarlardan yaklaşık üç kat daha hızlı ve 25 kat daha yoğun olduğu tahmin ediliyor. NASA’ya göre, eğer Güneş Sistemi’ndeki Güneş’in yerini alsaydı, heliyosferimiz 10 kata kadar daha geniş olurdu.
Öte yandan, astronomlar 1990’lardan beri yabancı yıldızların heliyosferi olup olmadığını araştırıyordu. Keşif, HD 61005’in güçlü rüzgarının, alışılmadık derecede yoğun bir yıldızlararası madde bölgesiyle çarpışması ve Chandra tarafından tespit edilebilen X-ışınları üretmesi sayesinde mümkün oldu.
Kaynak: NASA