ToxFREE projesi kapsamında Orta Avrupa’da ve çevrim içi pazarlarda satılan 81 kulaklık modeli üzerinde yapılan laboratuvar analizlerinde, test edilen tüm ürünlerde insan sağlığı açısından riskli kimyasallar saptandı. Örneklerin yüzde 98’inde bisfenol A (BPA), büyük bölümünde ise bisfenol S (BPS) bulundu. Ayrıca bazı kulaklıklarda ftalatlar, klorlu parafinler ve hormon bozucu özellik taşıyan alev geciktiriciler belirlendi.
Araştırmacılar, kulaklıkların uzun süreli ve doğrudan cilt teması nedeniyle bu maddelerin özellikle ısı ve terle birlikte vücuda geçebileceğini, tekil dozlar düşük olsa bile çoklu maruziyetin “kokteyl etkisi” yaratarak uzun vadede sağlık riski oluşturabileceğini belirtti. Bu maddelerin bazılarının kansere, nörogelişimsel sorunlara ve erkeklerde kadınsılaşmaya yol açabilen kimyasallar olduğu açıklandı.
ToxFREE (ToxFree LIFE for All), Orta Avrupa’daki sivil toplum kuruluşlarının yürüttüğü, tüketici ürünlerinde bulunan zararlı kimyasalları tespit etmeyi ve bu maddelere karşı daha sıkı düzenlemeler getirilmesini savunmayı amaçlayan bir araştırma ve farkındalık projesi.
Önde gelen markaların ürünlerinde de var
İngiliz The Guardian gazetesinin haberine göre, Bose, Panasonic, Samsung ve Sennheiser gibi önde gelen markalara ait kulaklıklarda bile, plastiklerin formülasyonunda zararlı kimyasallar bulundu. Çekya merkezli kar amacı gütmeyen araştırma kurumu Arnika, bu tabloyu “piyasa genelinde bir başarısızlık” olarak tanımladı. Ayrıca araştırmacılar, tüketici ürünlerinde hormon bozucu kimyasallara yönelik kapsamlı yasaklar getirilmesini ve üreticilerin ürün içerikleri konusunda daha şeffaf olmasını talep etti.
ToxFree LIFE for All projesinin parçası Arnika’dan kimya uzmanı Karolína Brabcová, “Bu kimyasallar sadece katkı maddesi değil; kulaklıklardan vücudumuza geçiş yapıyor olabilirler. Özellikle egzersiz sırasında ısı ve terin varlığı, bu geçişi doğrudan cilde doğru hızlandırır. Her ne kadar acil bir sağlık riski olmasa da, özellikle gençler gibi hassas gruplar için uzun vadeli maruziyet büyük endişe kaynağı. Doğal hormonlarımızı taklit eden hormon bozucular için ‘güvenli’ bir seviye yok.” ifadesini kullandı.
Dünya genelinde, sentetik kimyasalların kanser, obezite ve kısırlık oranlarındaki küresel artışla bağlantılı olabileceğine dair endişeler artıyor. Bisfenoller, ftalatlar ve per- ve polifloroalkil maddeler (PFAS) gibi yaygın kullanılan birçok kimyasalın sonradan ciddi biyolojik etkiler yarattığı ortaya çıktı. Buna rağmen birçoğu tüketici ürünlerinin üretiminde kullanılmaya devam ediyor. Ancak kamuoyu, bu kimyasalların ne olduğu ve insanlar üzerinde ne gibi etkiler yaratabileceği konusunda hala yeterince bilgi sahibi değil.
Araştırmacılar, belirli bir kaynaktan alınan bireysel dozlar düşük olsa bile, günlük yaşamda farklı kaynaklardan maruz kalınan kimyasalların “kokteyl etkisi” yaratarak uzun vadede ciddi sağlık riskleri oluşturabileceğini belirtiyor.
Kulaklıklar aksesuar mı temel araç mı?
Araştırmacılar, kulaklıkların “ara sıra kullanılan aksesuarlar olmaktan çıkıp, uzun süre takılan temel araçlara dönüştüğü” için bu cihazlarda söz konusu kimyasalların varlığını araştırmaya koyulduklarını söyledi. Çekya, Slovakya, Macaristan, Slovenya ve Avusturya’da piyasada bulunan ya da çevrim içi pazarlarda satın alınan 81 adet kulak içi ve kulak üstü kulaklığı laboratuvar analizine tabi tuttular. Ürünler çeşitli zararlı kimyasallar açısından test edildi.
Bisfenol A (BPA) maddesi, örneklerin yüzde 98’inde görüldü. Onun yerine kullanılan bisfenol S (BPS) ise örneklerin dörtte üçünden fazlasında bulundu. Plastiği sertleştirmek için kullanılan sentetik kimyasallar olan BPA ve BPS, organizmalarda östrojenin etkisini taklit eder. Bu durum erkeklerde kadınsılaşma, kız çocuklarında erken ergenlik ve kanser dahil çeşitli olumsuz sonuçlara yol açabilir. Önceki çalışmalar, bisfenollerin sentetik malzemelerden tere geçebildiğini ve cilt yoluyla emilebildiğini göstermişti.
Araştırmacılar, “Kulaklık kullanımının uzun süreli cilt teması içerdiği göz önüne alındığında, deri yoluyla maruziyet önemli bir geçiş yolu oluşturuyor. BPA ve benzerlerinin kulaklık bileşenlerinden doğrudan kullanıcının cildine geçiş yapması makul bir varsayım.” ifadelerini kullandı.
Test edilen kulaklıklarda ayrıca doğurganlığı olumsuz etkileyebilen güçlü üreme toksinleri olan ftalatlar; karaciğer ve böbrek hasarıyla ilişkilendirilen klorlu parafinler; ve bisfenollere benzer hormon bozucu özellikler gösteren bromlu ve organofosfatlı alev geciktiriciler de tespit edildi. Ancak bu maddelerin çoğu yalnızca iz miktarlarda bulundu.
Bununla birlikte, çalışmada emilim (ter/ısı ile) varsayımı olsa da herhangi bir ölçüm yapılmadığı görülüyor. Sadece kimyasal maddelerin tespit edilmiş olması akademik çevreler tarafından yeterli görülmeyebilir.
Öte yandan, Bose, Panasonic, Samsung ve Sennheiser henüz bir açıklama yapmadı.
Kulaklık analizi, ToxFree projesinin üçüncü araştırması oldu. Bir başka çalışmada; bebek emziklerinde bazıları “BPA içermez” olarak etiketlenmiş olmasına rağmen bisfenol A (hormon bozucu olduğu biliniyor) bulundu. Diğer çalışmada ise; kadın iç çamaşırlarının üçte birinde toksik kimyasallar tespit edildi.
Kaynak: 2N News, Arnika