İsveç’teki Stockholm Üniversitesi Paleogenetik Merkezinden ve Rusya’dan bilim insanları, eski bir kurdun midesinde korunmuş halde bulunan bir doku örneğinden, 14 bin 400 yıllık bir yünlü gergedanın genom analizini yaptı. Genome Biology and Evolution dergisinde yayımlanan çalışma, yünlü gergedanların son Buz Devri’nin sonuna kadar genetik olarak sağlıklı kaldığına işaret ediyor. Bu nedenle araştırmacılar, türün yok olmasına muhtemelen yavaş bir nüfus düşüşünün değil, hızlı bir nüfus çöküşünün yol açtığını tahmin ediyor.
Phys org’un haberine göre, çalışmanın yazarlarından, Paleogenetik Merkezi eski araştırmacısı Camilo Chacón-Duque, “Daha önce başka bir hayvanın midesinde bulunan bir Buz Devri hayvanının tüm genomunun dizilimi yapılmamıştı.” sözleriyle çalışmanın önemli bir noktasına değindi.
Chacón-Duque, devamında ise “Tür yok olmadan hemen önce yaşamış bireylerden genom elde etmek zorlayıcıdır ancak türün yok olmasına neyin neden olduğu konusunda önemli ipuçları sağlayabilir. Bu, günümüzde nesli tehlike altındaki türlerin korunması için de geçerli olabilir.” dedi.
Alışılmadık DNA kaynağı
İncelenen yünlü gergedan örneği, Sibirya’nın kuzeydoğusundaki Tumat köyü yakınlarındaki donmuş toprakta keşfedilen Buz Devri’ne ait donmuş bir kurt kalıntısından elde edildi. Kurdun otopsisi yapıldığında, araştırmacılar midesinde korunmuş küçük bir doku parçası tespit etti.
Radyokarbon tarihleme çalışması, dokunun yaklaşık 14 bin 400 yıl öncesine ait olduğunu ortaya çıkardı ve DNA dizilemesi parçanın bir yünlü gergedan (Coelodonta antiquitatis) olduğunu gösterdi. Bu, şimdiye kadar keşfedilen en genç yünlü gergedan örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Makale yazarlarına göre, bu tür bir materyalden genom haritalamak son derece zor. Çünkü DNA hem bozulmuş halde hem de oldukça küçük miktarlarda oluyor.. Ayrıca, kurdun DNA’sının varlığı da analizleri daha karmaşık hale getiriyor.
Stockholm Üniversitesinde yüksek lisans tezinin bir parçası olarak bu çalışmayı yürüten ve makalenin başyazarı olan Sólveig Guðjónsdóttir, “Böylesine alışılmadık bir örnekten eksiksiz bir genom çıkarmak gerçekten heyecan verici ama aynı zamanda çok zorlayıcıydı.” dedi.
Tür yok olana kadar genetik istikrar
Makale yazarları, Tumat gergedanının genomunu, sırasıyla yaklaşık 18 bin ve 49 bin yıl öncesine tarihlenen daha eski iki yüksek kaliteli genomla karşılaştırdı. Bu karşılaştırmalar, araştırmacıların son Buz Devri boyunca genom çeşitliliğinin, tür içi üreme (akrabalı çiftleşme) seviyelerinin ve zararlı mutasyon sayısının zaman içinde nasıl değiştiğini incelemelerine olanak sağladı.
Türün yok olmaya yaklaştığı dönemde genetik bozulma belirtisine rastlanmadı. Bu bulgu, yünlü gergedanın, nesil yok olmadan hemen önceye kadar muhtemelen istikrarlı ve nispeten büyük bir popülasyonu koruduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar, uzun vadeli kademeli bir nüfus düşüşüne işaret eden hiçbir genom işareti görmedi. Bu nedenle yok oluş, muhtemelen Buz Devri’nin sonundaki küresel ısınmanın neden olduğu, nispeten hızlı bir şekilde gerçekleşmiş gibi görünüyor.
Kaynak: Genome Biology and Evolution