International Journal of Applied Positive Psychology dergisinde yayınlanan çalışmada, Sardinya’nın Mavi Bölgesi’nde ve yakınındaki kırsalda yaşayan 71-101 yaşlarındaki 125 kişinin kişilik özellikleri, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi, psikolojik iyilik hali ve günlük alışkanlıkları karşılaştırıldı. Araştırmada, uzun ve sağlıklı yaşlanmada beslenme ve fiziksel hareketin yanında kişilik özellikleri, sorunlarla baş etme becerisi ve sosyal etkinliklerin rolü incelendi.
Mavi Bölge, insanların ortalamadan daha uzun yaşadığı ve ileri yaşlarda diğer yerlere kıyasla yüksek yaşam kalitesini koruduğu coğrafi alanlara deniyor. Sardinya’nın orta ve doğu kesimlerinin yanı sıra Japonya’daki Okinawa, Yunanistan’daki İkarya ve Kosta Rika’daki Nicoya Yarımadası bu bölgeler arasında gösteriliyor. Ancak araştırmacılar, uzun ömür üzerinde genetik, beslenme, çevre, kültür ve psikolojik etkilerin paylarını birbirinden kesin biçimde ayırmanın mümkün olmadığını vurguluyor.
Deneyimlere açık olmak büyük etken
Çalışmaya Sardinya Mavi Bölgesi’nde yaşayan 55 kişi ile bölgenin dışındaki benzer sosyoekonomik ve kültürel özelliklere sahip kırsal bir yerleşimde yaşayan 70 kişi katıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 80,1 olarak hesaplanırken gruplar yaş, cinsiyet ve bilişsel işlev açısından dengelendi. Katılımcılara kişilik, bilişsel performans, psikolojik iyilik hali, sağlık algısı ve boş zaman etkinliklerini değerlendiren testler uygulandı.
Kişilik özellikleri, dışadönüklük, uyumluluk, sorumluluk, duygusal dengesizlik ve deneyime açıklık olmak üzere “Büyük Beşli” modeli üzerinden değerlendirildi. Araştırmacılar ayrıca katılımcıların günlük sorunlarla nasıl başa çıktığını, duygularını anlama ve paylaşma becerilerini, yaşam memnuniyetini ve haftalık hobi sürelerini inceledi.
Elde edilen sonuçlarda, Mavi Bölge’de yaşayan yaşlılar, yeni fikirlere ve deneyimlere açık olma bakımından diğer gruptan daha yüksek puan aldı. Diğer gruptan yüksek alan kişiler, günlük sorunlarla baş etmek için daha etkili yöntemler kullandıklarını ve duygularını anlama, ifade etme ve paylaşma konusunda daha güçlü olduklarını bildirdi.
Mavi Bölge’de yaşayanların okuma, spor, bahçe işleri ve zihinsel olarak uyarıcı sosyal etkinlikler gibi hobilere haftada ortalama 11,3 saat ayırdığı gözlemlendi. Kırsal bölgede yaşayan yaşlılarda bu süre haftada ortalama 6,8 saat olarak ölçüldü. Yaş ve eğitim düzeyi hesaba katıldığında da iki grup arasındaki farkın devam ettiği belirtildi.
Deneyime daha açık katılımcıların boş zaman etkinliklerine daha fazla katıldığı; sorumluluk düzeyi yüksek kişilerin ise genel psikolojik iyilik hali, yaşam memnuniyeti ve sorunlarla başa çıkma becerilerinin daha güçlü olduğu tespit edildi. Uyumluluk özelliğinin de yaşam memnuniyetiyle bağlantılı olduğu görüldü.
Kaygı yaşam kalitesiyle bağlantılı
Araştırmada “nevrotiklik” olarak tanımlanan; kaygı, stres gibi olumsuz duygular sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin daha düşük algılanmasıyla bağlantılı bulundu. Günlük sorunlarla daha etkili şekilde baş edebilen kişilerin ise sağlıklarını daha olumlu değerlendirme eğiliminde olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, ileri yaşlarda yalnızca hastalıkların bulunmamasının değil, kişinin yapabildiği etkinliklere odaklanmasının, kayıplara uyum sağlamasının, sosyal ilişkilerini sürdürmesinin ve günlük yaşamda anlamlı bir rol üstlenmesinin de önemli olabileceğini ifade etti.
Katılımcıların yalnızca Sardinya’nın kırsal bölgelerinden seçildiğini belirten araştırmacılar, örneklemin küçük olmasından dolayı bulguların diğer toplumlara genellenmesinde dikkatli olunması gerektiğini belirtti. Bulguların gelecekte farklı Mavi Bölgelerin karşılaştırıldığı kişilik, sosyal yaşam ve sağlıklı yaşlanma arasındaki ilişkinin daha net anlaşılmasını sağlayabileceği düşünülüyor.
Kaynak: International Journal of Applied Positive Psychology