Kore İleri Bilim ve Teknoloji Enstitüsünde (KAIST) yapılan araştırma, farelerin beynin eski ve yeni anıları ayırmak için özel bir sinirsel yol kullandığını gösteriyor. Sinirsel yol aktifse beyin güncel bilgiyi çağırıyor ancak yol kapandığında eski anıya yöneliyor. Araştırmaya göre beyin eski anıları silmiyor, yeni gelen bilgilerle anıyı ayrıca saklıyor.
Günlük hayatta hafızamız sürekli güncelleniyor. Bir yerin yolunu değiştirdiğimizde, yeni bir telefon numarası öğrendiğimizde ya da eski bir deneyimin üzerine yeni bir deneyim eklediğimizde beynimiz bilgileri yeniden düzenliyor. Bu araştırmaya göre eski anılar bu süreçte yok olmuyor. Sadece arka planda kalıyor. Beyin, güncel bilgiye ihtiyaç duyduğunda yeni anıyı öne çıkarıyor fakat bazı durumlarda eski anıya da geri dönebiliyor.
Nature Neuroscience’ta yayınlanan makalede, araştırmacılar her olayın bir ‘hafıza izi’ bıraktığı fikrinden yola çıktı ve fareler üzerinde deney yaptı. Fareler, davranışlarını yönlendiren belirli uyaran-ödül ilişkilerini öğrenmek üzere eğitildi. Daha sonra araştırmacılar, fareleri ilk hafıza ilişkilerini güncellemelerine yol açan yeni deneyimlere maruz bıraktı. Sinir görüntüleme teknikleri kullanarak, farelerin beyni yeni ve güncellenmiş anıları geri çağırırken hangi hücrelerin aktif olduğunu incelediler.
Güncellenmiş anının yeri farklı
Makalenin kıdemli yazarı Jin-Hee Han, Medical Xpress’e verdiği demeçte şunları söyledi: “Daha önce, yaygın olarak düşünüldüğü gibi aynı hücre grubunu kullanmak yerine, tekrarlanan öğrenmenin güncellenmiş hafızayı kodlamak için yeni bir hücre grubunu devreye aldığını bulduk.”
Çalışmada, eski ve güncellenmiş anıların geri çağrılması arasındaki esnek geçişi sağladığı düşünülen bir sinir yolunu tanımlanıyor. Bu yol; medial septum (MS), medial entorinal korteks (MEC) ve hipokampusun CA1 bölgesi olarak bilinen beyin bölgelerini içeriyor.
MS ve MEC’nin beyin ritimlerinin oluşumunda, anıların kodlanmasında ve mekansal yön bulmada önemli rol oynadığı biliniyor. Ekip, optogenetik araçlar kullanarak MS’teki nöronlardan MEC’ye giden bağlantıları devre dışı bıraktığında, farelerin davranışlarının hafızaları güncellenmeden önce sergiledikleri davranışlara geri döndüğünü buldu. Ayrıca; hafıza güncellemesinin yalnızca tek tek nöronlarda değil, nöron topluluklarının zaman içindeki koordinasyonunda gerçekleştiği görüldü.
Bulgular, hafızanın yalnızca “saklama” ve “unutma” üzerinden çalışmadığını gösteriyor. Beyin, yeni bir bilgi öğrendiğinde eski bilgiyi tamamen silmiyor. Bunun yerine, hangi anının o anda daha önemli olduğuna karar veriyor.
Medical Xpress’e göre; özellikle eski anıları güncelleyememe ve yeni anılar oluşturamama; Alzheimer hastalığı, şizofreni ve bazı durumlarda otizm spektrum bozukluğu dahil olmak üzere çeşitli nörodejeneratif hastalıkların, psikiyatrik bozuklukların ve nörogelişimsel durumların özellikleri arasında yer alıyor. Bu nedenle gelecekteki araştırmalar, araştırmacıların belirlediği bu sinir yolunun söz konusu durumlarla ilişkili hafıza sorunlarına katkısını inceleyebilir.
Kaynak: Nature Neuroscience