New York’taki Bronx Zoo’da, dünyadaki tek zehirli primat türü olarak bilinen Pigme loris yavrusu ziyaretçilerle buluştu. Bu doğum, hem nesli tehlike altındaki türün korunması hem de primat biyolojisi açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Pigme lorisler, yaklaşık 20-25 milyon yıl önce diğer primat soylarından ayrılan Lorisidae ailesine ait. Gececil yaşam biçimleri, yavaş hareket etmeleri ve enerji tasarrufuna dayalı metabolizmalarıyla biliniyorlar. Bu strateji, onları avcılara karşı savunmasız hale getirdiği için benzersiz bir savunma mekanizmasının gelişmesine yol açtı.
Pigme lorisler, primatlar arasında zehir üretebilme özelliğine sahip tek tür olarak biliniyor. Koltuk altlarındaki özel bezlerden salgıladıkları protein yapılı maddeyi tükürükleriyle karıştırarak savunma amaçlı bir zehir oluşturuyorlar. Kendilerini tehdit altında hissettiklerinde ise bu karışımı ısırık yoluyla karşı tarafa aktarabiliyorlar.
Bilimsel çalışmalar, bu zehrin bazı yılan toksinlerine benzer biçimde güçlü alerjik tepkiler oluşturabildiğini gösteriyor. İnsanlarda şiddetli alerjik reaksiyonlara, nadir durumlarda ise hayati risk taşıyan anafilaktik şoka yol açabildiği belirtiliyor.
6 ay sonra özgür
Yeni doğan yavru, lorislerde tipik olduğu gibi gözleri açık ve tamamen tüylü şekilde dünyaya geldi. Bu durum, türün doğumdan itibaren gece aktif yaşama uyumlu olduğunun bir göstergesi olarak kabul ediliyor. Yavrunun yaklaşık 6 ay sonra sütten kesilmesi, yetişkinlikte ise 400-450 gram ağırlığa ulaşması bekleniyor.
Konuyla ilgili Bronx Hayvanat Bahçesi Hayvan Programları Direktörü Keith Lovett,
“Yeni doğan yavru, çevresine uyum sağlaması, sağlıklı gelişimini sürdürmesi ve anne-yavru bağının güçlenmesi için annesiyle birlikte tutuluyor. Ayrıca yavaş lorislerin, kol bezlerinden salgıladıkları sıvının tükürükle karışmasıyla zehirli hâle gelen savunma mekanizmasına sahip, bilinen tek zehirli primat türü” diyerek diyerek bu doğumun türün korunması açısından önemli olduğunu vurguladı.
Tür tehlike altında
Doğfafsasfal yaşam alanı Vietnam, Laos ve Kamboçya’yı kapsayan Güneydoğu Asya ormanları olan pigme lorisler; ormansızlaşma, yasa dışı evcil hayvan ticareti ve geleneksel tıp uygulamaları nedeniyle nesli tehlike altında türler arasında yer alıyor. Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), türü yüksek risk grubunda değerlendiriyor. Kuzey Amerika’daki hayvanat bahçelerinde yalnızca yaklaşık 50 birey bulunması, kontrollü üretim programlarının önemini artırıyor.
Bronx Zoo yetkilileri, bu doğumun genetik çeşitliliğin korunması, türün davranışsal ve fizyolojik özelliklerinin daha iyi anlaşılması ve uzun vadeli koruma stratejilerinin geliştirilmesi açısından kritik bir adım olduğunu vurguluyor.
Kaynak: Popular Science