Mardin’de Prof. Dr. Aziz Sancar Bilim ve Sanat Merkezi’nde geliştirilen projede, deprem ve yangın gibi afetlerde ahır ve ağıllarda bulunan hayvanların zarar görmemesi için yapay zeka destekli, sensör tabanlı otomatik tahliye sistemi tasarlandı.
Projeyi hayata geçiren 14 yaşındaki Eren Özdemir, 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerde yıkılan ahırlarda mahsur kalan hayvanların görüntülerinden etkilenerek çalışmaya başladı. Hürriyet Daily News’in haberine göre 6 Şubat depremlerinde 8 bin 241 büyükbaş, 64 bin 260 küçükbaş ve 42 bin kümes hayvanı hayatını kaybetti. Ayrıca Adıyaman’da 533 bin, Malatya’da ise 168 bin civciv telef oldu. Bu kayıpların, hayvan yetiştiricilerine toplamda 602,5 milyon liralık maddi zarar oluşturduğu tahmin ediliyor.
Danışman öğretmeniyle birlikte geliştirilen sistemde sismik titreşim, sıcaklık ve duman algılayıcı sensörler olası bir afet anını tespit ediyor ve merkezi kontrol birimini otomatik olarak devreye sokuyor.
Tehlike algılandığında sistem, elektromekanik kilitler ve motorlu mekanizmalar aracılığıyla hayvanların bağlarını çözüyor, ahır ve ağıl kapılarını otomatik olarak açıyor. Hayvanların güvenli alana yönlendirilmesi sürecinde ise sensör verilerine dayalı otomatik yönlendirme senaryoları devreye giriyor.
Hayvanların dışarı çıktıktan sonra kontrolsüz şekilde dağılmasını önlemek için otomatik çit kapıları kullanılıyor. Büyükbaş hayvanların panik anında çitlere zarar vermemesi için çitlere hayvana zarar vermeyecek kadar düşük voltajlı, sadece yaklaşınca uzaklaştıran hafif bir elektrik uyarısı veren sistem ekleniyor.
Küçükbaşlar için koku
Küçükbaş hayvanlar için ise afet anında sık görülen ‘bulunduğu yerde kalma’ davranışını aşmak amacıyla ışık, ses ve aromatik koku yönlendirme modülleri kullanılıyor. Konuyla ilgili proje geliştiricisi Eren Özdemir “Küçükbaş hayvanlara yönelik yaptığımız araştırmalara göre, korku nedeniyle afet anında genellikle oldukları bölgede bekleme eğilimi gösteriyorlar. Biz de onları dışarıya çekmek için ışık ve sesli yönlendirme kullandık. Ayrıca aromatik püskürtücüler kullandık. Bu aromatik püskürtücülerin içine kekik, nane, limon gibi onların ilgisini çekebilecek kokular koyuyoruz. Bu sayede onları dışarıya çekmek için bir yolumuz daha oluyor.” ifadelerini kullandı.
Sistemde yer alan bluetooth haberleşme modülü, afet algılandığında hayvan sahibine uzaktan bildirim göndererek, olay yerinde olmasa bile anlık durum takibi yapabilmesine yardımcı oluyor. Hayvan can kayıplarını azaltmayı ve hayvancılıkta yaşanan ekonomik zararların önüne geçmeyi hedefleyen yapay zeka destekli sistem, TEKNOFEST 2025 Afet Yönetimi Kategorisi’nde Türkiye birincisi oldu.
Kaynak: Anadolu Ajansı